ضمیر : کلمه ای است که جانشین اسم می شود واز تکرار آن جلوگیری می کند .

 

مانند : ( حسن آمد و او مشغول بازی شد و او رفت ) که در اصل بوده :

 

 ((حسن آمد و حسن مشغول بازی شد و حسن رفت ))

 

ضمائر بر دو نوع تقسیم می شود : 1 –  ضمیرمتصل   2-  ضمیرمنفصل

 

1- ضمیر متصل : ضمیری است که به تنهایی نمی آید بلکه همیشه به کلمه ی دیگری ( اسم – فعل – حرف ) متصل است . مانند : کتابی ( کتابم ) . ذَهَبوا ( رفتند ) . فی ( در)  

 

2- ضمیرمنفصل : ضمیری است که به تنهایی و به طور مستقل می آید . مانند : هو : او (یک مرد )

 

در زبان فارسی ما 6 ضمیر متصل و 6 ضمیر منفصل داریم که عبارت اند از :

 

                 منفصل                         متصل

 

1- اول شخص مفرد :    من           َ- م         : کتابم

 

2- دوم شخص مفرد :   تو            -َ ت        : کتابت

 

3- سوم شخص مفرد :   او            -َ ش        : کتابش

 

4- اول شخص جمع :    ما           -ِ مان       : کتابمان

 

5- دوم شخص جمع :   شما            -ِ تان        : کتابتان

 

6- سوم شخص جمع :  ایشان          -ِ شان       : کتابشان

 

   در زبان عربی ما 14 ضمیر داریم . چون ضمیر ها در عربی برای « مذکّر و مؤنّث » (مرد و زن) فرق می کند و همچنین در زبان عربی برای « مُثَنّیٰ » (دو نفر)ضمیر جداگانه ای به کار می رود . 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------

 

فعل چیست ؟  

کلمه ای است که انجام دادن کاری یا روی دادن حالتی را در یکی از زمان های گذشته ، حال ، وآینده دلالت می کند . مانند : ذَهَبَ : رفت  ( گذشته ) . یَذهَبُ : می رود ( حال و آینده ) .


هر فعلی از یکی از سه شخص متکلم ، مخاطب و غایب سر می زند .

متکلم : کننده ی کار کسی است که حرف می زند . ( من – ما )

مخاطب : کننده ی کار کسی است که با او حرف می زنند ( تو – شما )

غایب : کننده ی کار کسی است که درباره ی او حرف می زنند ( او – ایشان )

در زبان عربی اگر کننده کار یک نفر باشد به آن ((مفرد)) و اگر دو تن باشد  به آن ((مثنی)) و اگر بیش از دو تن باشد به آن ((جمع)) می گویند .

             -----------------------------------------------------------------------------   

فعل ماضی : فعلی است که بر واقع شدن کاری یا پدیدار شدن حالت و صفتی در زمان گذشته دلالت میکند .

 

« ماضي » یعنی « گذشته » و « فعل ماضی » فعلی است که انجام کاری را در زمان گذشته نشان می دهد . 

 

نکته : گذشته از یک لحظه به قبل را می گویند .

 

ذَهَبَ ( رفت ) . خَرَجَ ( خارج شد)

 

فعل ماضی (گذشته) در زبان فارسی 6 صورت دارد ....      

که معادل عربی آن ها این است :          

 

اول شخص مفرد : رفتم              رفتم : ذَهَبتُ

 

دوم شخص مفرد : رفتی             رفتی : ذَهَبتَ ، ذَهَبتِ

 

سوم شخص مفرد : رفت            رفت : ذَهَبَ ، ذَهَبَت

 

اول شخص جمع : رفتیم             رفتیم : ذَهَبنا

 

دوم شخص جمع : رفتید             رفتید : ذَهَبتُم ، ذَهَبتُنَّ ، ذَهَبتُما

 

سوم شخص جمع : رفتند             رفتند : ذَهَبوا ، ذَهَبنَ ، ذَهَبا ، ذَهَبَتا

 

   حتماً می دانید چرا فعل های عربی بیشتر از 6 عدد است ؟ بله ، چون فعل ها در عربی برای « مذکّر و مؤنّث » (مرد و زن) فرق می کند و همچنین در زبان عربی برای « مُثَنّیٰ » (دو نفر) فعل جداگانه ای به کار می رود .

 

 

   نکته : هر فعلی یک ضمیر مناسب با خود دارد .

 

حال به همان شش فعل بالا که با ضمیر آمده است دقّت کنید :

 

1) من رفتم 

2) تو رفتی

3) او رفت

4) ما رفتیم

5) شما رفتید

6) آن ها رفتند

 

 

 

حال به « ضمیر + فعل » در فارسی و عربی دقّت کنید :

 

 

 

1) من رفتم : 

2) تو رفتی :

3) او رفت : 

أنَا ذَهَبتُ

أنتَ ذَهَبتَ (مذکّر)

هُوَ ذَهَبَ (مذکّر)

 

أنتِ ذَهَبتِ (مؤنّث)

هِيَ ذَهَبَت (مؤنّث)

 

 

 

4) ما رفتیم : 

5) شما رفتید : 

6) آن ها رفتند : 

نَحنُ ذَهَبنا

أنتُم ذَهَبتُم (جمع مذکّر)

هُم ذَهَبوا (جمع مذکّر)

 

أنتُنَّ ذَهَبتُنَّ (جمع مؤنّث)

هُنَّ ذَهَبنَ (جمع مؤنّث)

 

أنتُما ذَهَبتُما (مُثنّیٰ)

هُما ذَهَبا (مُثنّیٰ مذکّر)

 

 

هُما ذَهَبَتا (مُثَنّیٰ مؤنّث)

 

                  -----------------------------------------------------------------------------

 

 

یاد آوری :

 

« مثنّی مذکّر » یعنی دو مرد

 

« مثنّی مؤنّث » یعنی دو زن

 

« جمع مذکّر » یعنی بیش از 2 مرد

 

« جمع مؤنّث » یعنی بیش از 2 زن